Krzeszów (przed 1945 niem. Grüssau) – wieś położona w Kotlinie Krzeszowskiej, w Sudetach Środkowych, nad rzeką Zadrną, u ujścia jej lewego dopływu Cedronu na wysokości 450 - 470 m n.p.m.

Historia

W 1242 księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym, ufundowała w Krzeszowie klasztor benedyktynów sprowadzonych z czeskich Opatovic. Jej wnuk Bolko I Surowy, wówczas książę jaworski, w 1289 wykupił dobra klasztorne, a w 1292 ufundował opactwo cystersów, którzy przybyli z Henrykowa. Kościół klasztorny stał się mauzoleum książąt świdnicko-jaworskich. Są tu pochowani: Bolko I Surowy, Bernard Świdnicki, Henryk I Jaworski, Henryk II Świdnicki, Bolko II Mały oraz, według legendy, Bolko III. Dzięki nadaniom książęcym i prywatnym opactwo stało się jednym z największych posiadaczy ziemskich na Śląsku. Ciężkie czasy nastały w czasie wojen husyckich, wojny trzydziestoletniej oraz po wojnach śląskich, kiedy te tereny weszły w skład państwa pruskiego. W 1810 nastąpiła kasata klasztoru i przejęcie jego dóbr przez państwo. W latach 1919-1945 klasztorem władali benedyktyni. W 1946 klasztor objęły ss. benedyktynki ze Lwowa.

Zabytki

• Zespół opactwa cysterskiego
• Kościół klasztorny (bazylika mniejsza) p.w. Wniebowzięcia NMP (1728-1735)
• Kościół p.w. św. Józefa (1690-1696)
• Mauzoleum Piastów świdnicko-jaworskich
• Przysiółek Betlejem - pawilon opacki na wodzie
• Kalwaria Krzeszowska

Dwa kościoły, mauzoleum Piastów świdnicko-jaworskich i część klasztorna stanowią najwybitniejszy zespół barokowy na Śląsku.

Kościół opacki to jedna z najpiękniejszych w świecie świątyń późnobarokowych zbudowana w latach 1728 35. W ołtarzu głównym znajduje się mały obrazek z Matką Boską (ikona Matki Boskiej Łaskawej), najstarszy, bo XIII-to wieczny wizerunek Matki Boskiej na ziemiach Polski, i jeden z pięciu najstarszych w Europie. Powyżej niego wielki barokowy obraz Piotra Brandla ukazujący wniebowzięcie NMP i posągi przedstawiające wszystkie 9 chórów anielskich.

W 1998 krzeszowski kościół klasztorny p.w. Wniebowzięcia NMP otrzymał godność bazyliki mniejszej. Jest to obecnie najważniejsze sanktuarium diecezji legnickiej. Ma zostać wpisane na listę obiektów światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

W drugiej świątyni św. Józefa, zbudowanej w latach 1690-96, piękny cykl fresków Michała Willmanna, najwybitniejszego śląskiego malarza epoki baroku, zwanego śląskim Rembrandtem, a przedstawiający sceny z życia Świętej Rodziny. To największe dzieło tego artysty.

W mauzoleum dwa piękne, gotyckie nagrobki Bolka I Świdnickiego i Bolka II świdnicko-jaworskiego, barokowe rzeźby ich żon, oraz freski J. W. Neunhertza na kopułach.

W okolicy są jeszcze 32 kaplice drogi krzyżowej oraz Betlejem - pałacyk na wodzie - letnia rezydencja opatów.